Om meer inzicht te krijgen in de gevolgen van kindermishandeling voor het vaderschap vindt onderzoek plaats, waarbij onder meer een mobiele app en smartwatch worden ingezet.
Wie als kind slachtoffer van mishandeling is geweest, loopt later meer kans op negatief oudergedrag en heeft een verhoogde kans zijn eigen kind te mishandelen (Greene et al., 2020). Bij onderzoek naar de gevolgen van mishandeling in de jeugd voor het ouderschap gaat de aandacht echter meestal uit naar moeders; onderzoek naar vaders die als kind zijn mishandeld, is schaars. Dit is zorgelijk, aangezien vaders een steeds grotere rol vervullen in de opvoeding en belangrijk zijn voor zowel de ontwikkeling van hun kinderen als de stabiliteit van het gezin (Buisman et al., 2025).
Om onderzoek te doen naar de relatie tussen mishandeling tijdens de jeugd en ouderschap is ‘opvoedstress’ – de stress die gepaard gaat met de taken en verantwoordelijkheden van het ouderschap – een bruikbaar construct. Hoewel een bepaalde mate van opvoedstress ouders kan helpen alert te zijn (en te blijven) op de behoeften van hun kind, is een verleden van mishandeling al vaker gekoppeld aan zeer hoge niveaus van opvoedstress (Greene et al., 2020). Wanneer die opvoedstress chronisch is, kan dit een risicofactor zijn voor kindermishandeling. Om de negatieve gevolgen van chronische opvoedstress zoveel mogelijk te beperken, is het belangrijk om juist in de periode rondom de geboorte en tijdens de eerste levensjaren van het kind in te zetten op signalering en ondersteuning. Deze periode is niet alleen cruciaal voor de toekomstige ontwikkeling van het kind, maar biedt ook veel praktische voordelen, aangezien ouders in deze fase veelvuldig in contact staan met zorgprofessionals.
Dagelijkse dynamiek
Bij onderzoek naar de relatie tussen een verleden van mishandeling en ouderschap – inclusief opvoedstress – worden vaak vragenlijsten gebruikt waarbij ouders terugblikken en vinden de fysiologische metingen naar stress plaats in gecontroleerde, ‘onnatuurlijke’ omstandigheden. Hoewel dat waardevolle inzichten oplevert, zeggen de resultaten weinig over het dagelijks leven van het gezin. Een vragenlijst invullen vraagt bijvoorbeeld meestal niet meer van ouders dan eenmalig te reflecteren op hun ervaringen en gevoelens. Hierdoor worden de fluctuaties die er in een gezin zijn, de contextafhankelijke verschillen in opvoedstress en gezinsinteractie gemist. Om deze dynamische opvoedprocessen te onderzoeken, zijn onderzoeksmethoden nodig die recht doen aan de natuurlijke situatie.
Een methode die beter aansluit bij de persoonlijke leefomgeving is Ecological Momentary Assessment (EMA; Shiffman et al., 2007). Hierbij rapporteren ouders meerdere keren per dag hoeveel opvoedstress zij op dat moment ervaren en hoe de interacties met hun kind en partner verlopen. Dankzij een
