Steeds meer jongeren met complexe psychische problemen belanden, zoals dat heet, tussen wal en schip. Hoe doorbreken we dat? Allereerst door vertrouwen tussen alle betrokkenen op te bouwen. Dat vraagt een fundamentele verschuiving: van classificeren naar begrijpen, van controleren naar verdragen, en van individueel handelen naar relationeel samenwerken.
Het aantal jongeren met ernstige en langdurige psychische problematiek dat vastloopt in de specialistische Jeugd-ggz neemt toe. Vaak gaat het bij deze jongeren om een opstapeling van problemen die tal van levensgebieden beïnvloeden (thuis, op school of op werk en in relaties met leeftijdgenoten en vrienden) en zien we combinaties als angst, depressie, trauma en suïcidaliteit. Vanwege hun hoeveelheid worden de problemen vaak als ‘te complex’ bestempeld. Ze laten zich dan ook niet gemakkelijk classificeren tot een specifieke diagnose volgens de DSM-5. Als gevolg daarvan krijgen de problemen verschillende labels, die bovendien nogal eens veranderen. Het verhaal van de jongere verdwijnt intussen naar de achtergrond. Professionals zien hen als jongeren bij wie behandeling op behandeling wordt ingezet, met trajecten die steeds intensiever worden. Behandelingen die vaak moeizaam verlopen, waar soms dwangmaatregelen aan te pas komen, zonder daadwerkelijk zicht op herstel. Kortom, het gaat om een groep die we niet goed kunnen helpen, waarnaar nog weinig wetenschappelijk onderzoek is gedaan, en die bekend is komen te staan als jongeren die continu tussen wal en schip vallen.
Vanuit deze urgentie is in 2019 het meerjarige onderzoeksproject DevelopRoad gestart. LUMC Curium (de subafdeling kinder- en jeugdpsychiatrie van het Leids Universitair Medisch Centrum) heeft samen met jongeren (16-25 jaar), ouders en behandelaren van instellingen uit het hele land onderzoek gedaan. Twee hoofdvragen stonden centraal. Allereerst: wie zijn jongeren met ernstige en langdurige psychische problematiek (promotietraject Chanel Bansema, 2025)? En: hoe kunnen we de zorg voor deze jongeren verbeteren (promotietraject Rianne de Soet, 2025)?
Aan de hand van interviews, focusgroepen en vragenlijsten hebben we antwoord gekregen op deze vragen, die gepubliceerd zijn in verschillende wetenschappelijke artikelen en factsheets die we samen met jongeren maakten om de inzichten te vertalen naar de praktijk. In dit artikel brengen we de belangrijkste inzichten uit het DevelopRoad-project samen, zodat professionals, samen met jongeren en hun ouders, kunnen werken aan betere zorg voor deze groep.
“Toen ik dertien was, gebeurde er iets wat mijn wereld op zijn kop zette. Toch lukte het me om ogenschijnlijk gelukkig door te gaan. Op mijn vijftiende brak ik: ik wilde niet meer leven. Toen hulp werd aangeboden, wist men niet hoe daarmee om te gaan. Mijn problemen – depressie, slaapproblemen, wanhoop, suïcidaliteit – werden als ‘te ernstig’ gezien. […] De eerste langdurige opname volgde. Ik zat opgesloten in mezelf en zodra ik mijn kamer verliet voor therapie leek alles in mij te verdwijnen. Mensen

