Het ‘gehechtheidshuis' is ontworpen om met alle leden van een gezin in gesprek te gaan over zorgen én krachten, vanuit het perspectief van gehechtheid. Door de onderlinge invloeden zichtbaar te maken, ontstaan aanknopingspunten voor een systemisch behandelplan.
Baby Max wordt aangemeld voor hulp omdat hij veel huilt. Volgens de kinderarts hoort het huilen erbij, maar de jeugdarts ziet moeder steeds vaker op het spreekuur; is er een probleem? Marieke (14) loopt vast op school en thuis. Ze verzuimt geregeld en trekt zich steeds verder terug. Mariekes omgeving voelt zich machteloos; wat te doen? Noor (41), moeder van drie uit huis geplaatste kinderen, meldt zich bij de volwassenenpsychiatrie met traumagerelateerde klachten en emotieregulatieproblemen. Maar er speelt ook complexe gezinsproblematiek. Hoe kan het gesprek over de traumatische gebeurtenissen op gang komen, zowel met Noor als met haar kinderen?
Casussen als deze komen geregeld voorbij in de eerste- en tweedelijns zorg, waarbij de centrale vraag luidt: is de hulpverlening de plek om alleen het individu of het hele gezin te helpen? In dit artikel belichten wij het belang om klachten van kinderen en volwassenen vanuit een gehechtheids- en systeem- perspectief te benaderen. Deze ‘gehechtheidsbril’ vormt een belangrijk fundament bij het zoeken naar een manier om de krachten van een gezin te vergroten en aan te sluiten bij de hulpvraag. Hoewel dit gehechtsheids- en systeemperspectief niet nieuw is, is het niet altijd eenvoudig om het gesprek hierover aan te gaan met het gezin en daar daadwerkelijk álle leden van het gezin bij te betrekken. Het gehechtheidshuis is een concreet, visueel hulpmiddel om dit wél te doen.
Werken met het gehechtheidshuis staat niet op zichzelf. In de ggz is een kanteling gaande, waarbij er minder klacht- en individugericht wordt behandeld en de mens meer in relatie tot zijn omgeving wordt bezien (van der Heiden & De Jong, 2021). Deze systemische en transdiagnostische benadering vindt steeds meer navolging (Akwa GGZ, 2023, GGZ Nederland) en het zorgaanbod waarbij op brede, contextuele wijze wordt gehandeld, groeit. Onderzoek van Stolper et al. (2024) benadrukt dat het van belang is om bij de behandeling van een volwassene ook zijn ouderschap en de ouder-kindinteractie te betrekken. Dit draagt bij aan het doorbreken van intergenerationele overdracht van psychische problematiek en het versterken van een veerkrachtige generatie. Ook bij de behandeling van kinderen en jongeren is betrokkenheid van ouders essentieel; hun beschikbaarheid en bereidheid zijn voorwaarden voor herstel en groei.
Het bespreekbaar maken van zorgen in een gezin en de effecten daarvan op ieder gezinslid zijn cruciaal om gezamenlijk tot oplossingen te komen. Waarbij het gezin de regie houdt. Vermindering van schotten en versnippering binnen
Het doet mij goed te lezen dat er (eindelijk) betekenis wordt gegeven aan gehechtheidsproblematiek, zeker in combinatie met de systeemtheorie.
Als kinder en jeugdpsychotherapeut (psychoanalytisch) is de hechtingstheorie (Mahler) altijd mijn uitgangspunt geweest. Ook in combinatie met andere problematiek zoals ADHD, Autismespectrumstoornis , lichamelijke , verstandelijke handicap. Dit zijn altijd factoren, die hechtingsontwikkeling mede kunnen verstoren. Ik was een roepende in de woestijn, maar heb veel gelegenheid gehad het uit te dragen. Veel succes voor jullie. Een pensionado.