Via een project bij Koraal over jongensslachtoffers van seksuele uitbuiting maakte ik kennis met het thema. Toen pas realiseerde ik me hoe groot en verborgen dit maatschappelijke probleem is, en hoe weinig we er in de zorg eigenlijk over weten. Zeker als het gaat om jongens of jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB). Jongeren in zorg bij Koraal lopen over het algemeen een verhoogd risico op uitbuiting, mede door hun cognitieve en adaptieve beperkingen. Ze zijn vaak vatbaarder voor beïnvloeding en hebben moeite om risicovolle situaties te herkennen. Mensenhandelaren maken daar misbruik van. Meer inzicht in risico- en beschermende factoren kan bijdragen aan het voorkomen van slachtofferschap, minder handelingsverlegenheid bij professionals, en beter passende (preventieve) interventies.

In mijn proefschrift richtte ik me op de risicofactoren en beschermende factoren voor seksuele uitbuiting en specifiek de rol van ingrijpende jeugdervaringen, zoals mishandeling, verwaarlozing en gezinsproblemen. Die bleken een belangrijke rol te spelen, vaak in samenhang met andere factoren. Denk aan een negatief zelfbeeld of middelengebruik, die jongeren extra kwetsbaar maken voor manipulatie. Bij jongeren met een LVB kwamen veel van deze risicofactoren in hoge mate voor. Het is daarom belangrijk om vroegtijdig te signaleren, te interveniëren op risico’s en in te zetten op beschermende factoren. Ook bleek dat beschermende factoren, zoals positieve en ondersteunende relaties, in onderzoek en praktijk nog te weinig aandacht krijgen, terwijl ze cruciaal zijn voor veerkracht en herstel. Uit interviews met jongensslachtoffers bleek verder dat zij hun slachtofferschap vaak niet delen. Door taboes en maatschappelijke opvattingen over mannelijkheid blijven hun negatieve ervaringen vaak onzichtbaar. Ze kregen geregeld het label ‘probleemjongere’, terwijl hun gedrag juist voortkwam uit ingrijpende ervaringen en onveiligheid. Dit onderstreept het belang van zorg die verder kijkt dan het gedrag en oog heeft voor wat jongeren écht nodig hebben om zich veilig en gezien te voelen.

(Potentiële) slachtoffers van seksuele uitbuiting krijgen in hun leven vaak te maken met professionals uit allerlei domeinen: jeugdhulp, GGZ, onderwijs, sociale diensten, het strafrecht en meer. Dit onderzoek kan bijdragen aan de bewustwording van uitbuiting, scholing, betere signalering en samenwerking tussen domeinen. Door meer inzicht in risico’s én beschermende factoren kunnen professionals gerichter werken aan preventie en herstel bij jongeren met een kwetsbare achtergrond. Denk aan het versterken van weerbaarheid, sociale steun en het zelfbeeld. Beschermende factoren zouden standaard onderdeel moeten zijn van begeleiding, behandeling en onderzoek. Binnen Koraal gaan we deze inzichten gebruiken om ons specialistische behandelprogramma (Your Inner Power; YIP!) voor (potentieel) seksueel uitgebuite meisjes en jonge vrouwen met een LVB verder te ontwikkelen. Ook helpt dit onderzoek jongeren met een kwetsbare achtergrond en hun gezinnen. Door hun levensverhalen en wat zich ‘onder het topje van de ijsberg’ kan afspelen beter te begrijpen, kunnen professionals eerder signaleren, beter aansluiten en zo de negatieve cirkel van ingrijpende ervaringen en de we- gen naar uitbuiting doorbreken.