Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Reacties0

Een morele plicht

Premium
Organisaties en opleidingen die geen beleid voeren met betrekking tot excellent vakbekwaam redeneren zijn verantwoordelijk voor slechte jeugdhulp. Ze hebben een morele opdracht.
We geven in deze columnreeks aandacht aan de oordeels- en besluitvorming in de jeugdhulp. Daarbij kan het gaan om het verklaren hoe een situatie zo ernstig kon worden als deze nu is, maar ook om het rechtvaardigen waarom iets goed is om te doen of goed om juist na te laten. Ook over morele kwesties kun je vakbekwaam redeneren.
Bij een verklarende analyse gaat het om een ‘neutrale’ wetenschappelijk geïnformeerde analyse van een reeks invloeden en het causale verband ertussen. Bij een rechtvaardiging gaat het om logisch redeneren over morele dillema’s in de besluitvorming (De Bree en Veening 2016). Moreel redeneren moet ertoe aanzetten het goede te doen en het ondeugdelijke te laten.
Ook moreel redeneren kan met de dual process theory worden beschreven (Van Leeuwen en Geeraets 2022). Wanneer we snelle beslissingen moeten nemen, kunnen we vertrouwen op morele denkgewoonten die zich door de evolutie heen diep hebben genesteld in ons denken over sociale interacties. Echter, morele denkgewoonten kunnen tot morele vooroordelen leiden. Door die vooroordelen kunnen we tot slecht onderbouwde keuzes komen. We weten bijvoorbeeld dat omstandigheden een grote invloed uitoefenen op onze morele keuzes en dat de ‘vrije wil’ beperkt is. Maar we zien die druk beter als het onze eigen besluiten betreft, dan wanneer het om de morele beslissingen van anderen gaat. Daardoor hebben we weinig compassie met mensen die door eigen keuzen in de problemen zijn geraakt. Dat leidt bijvoorbeeld tot uitspraken dat mensen die nog steeds roken geen recht zouden moeten hebben op dure gezondheidszorg.
Wanneer we niet op onze intuïtie kunnen vertrouwen, moeten we een beroep doen op de andere tak uit de dual process theory: logisch redeneren, wat inspanning en tijd vraagt. In teams gebeurt dat bijvoorbeeld in een moreel beraad. Daarvoor zijn inmiddels mooie gespreksmethodieken beschikbaar, zoals het Utrechts stappenplan, de Socratische Dialoog, de Dilemmamethode en het Kernberaad. Deze methodieken helpen om de eigen morele oordelen niet direct als definitief te zien en deze eerst systematisch te onderzoeken met behulp van een bewust gezamenlijk overleg.

Moreel leiderschap

Dat ons moreel redeneren beter kan, blijkt wel als weer eens massaal excuses worden gemaakt vanwege een repressief en soms ronduit schadelijk hulpverleningsklimaat in residentiële of justitiële voorzieningen. Alex Brenninkmeijer (2021) heeft het dilemma in het morele landschap van
Premium

Wil je dit artikel lezen?


    Al abonnee? Log dan in